Türkiyede şiddet toplumun kılcal damarlarına kadar indi

Trabzonspor-Fenerbahçe maçında sahaya atlayıp hakem Volkan Bayarslana saldıran 17 yaşında bir gen瀦 Ankaragücü-Amedspor maçında dövülen yöneticiler€¦ NeoTempodan Burak Tatari; Tribün Cemaatinin Öfkesi kitabının yazarı Prof. Dr. Artun Ünsalla Türk sporunda şiddeti konuştu.   İşte o söyleşinin detayları:
17 yaşında bir gencin sahaya atlayarak hakeme saldırması Trabzonspor-Fenerbahçe rekabetinin gerginliği miydi? Yoksa bu, başka toplumsal dinamikleri mi yansıtıyor?   Bu olayı Trabzonspor-Fenerbahçe gerginliği olarak görmek yanlış olur. En azından yeterli olmaz. Hatırlayalım; geçtiğimiz yıl Rize-Trabzon yolunda Fenerbahçe takımını taşıyan otobüs kurşunlandı. Sanıkları hl bulunmuş değil. Bizde devlet, sorumlular gerekli hassasiyeti göstermiyor. Balık baştan kokuyor.   Hlbuki gergin geçen bir maç değildi.   Trabzonsporlu ve Fenerbahçeli oyuncular arasında en ufak bir gerilim yok. Temiz bir futbol oynanıyor. Futbolun şiddetten arındırılması için bazı yasalar çıkarılıyor, passolig getiriliyor. Ama yıllardır değişen bir şey yok. Bu maçta emniyet tedbirlerinin yetersiz olduğu rahatlıkla görüldü. Hakeme saldırı gerçekleşmeden önce tribünlerde dalgalanma oldu. Eyvah bir şeyler geliyor dedik. Futbol maçlarında şiddet olaylarına karışanlar nasıl kişiler?   Doyumsuz, ezik insanlar şiddete yöneliyor. Bunlar eline 3-5 kuruş geçince maça gidebilen kişiler. Bizim bu kulüpten başka neyimiz var? diyorlar. Doğru dürüst işleri, ceplerinde paraları yok. Maça gidip, rahatlayıp, kendilerini bir şey sanacaklarını düşünüyorlar. Ona da hakemler ve federasyonun izin vermediğini düşünüyorlar.   Türkiye bir şiddet ülkesi mi?
Tribün Cemaatinin Öfkesi kitabını yazarken dediğim gibi, Türkiyede şiddet toplumun kılcal damarlarına kadar inmiştir. Yani şiddet stadyumdan topluma yayılmıyor, toplumdan stadyuma yayılıyor. Ayrıca sorumluların, taraftarların, zaman zaman kulüp yöneticilerinin davranışları, bazen hakem hataları, hakemlerin atanmasında siyasi tercihler, işi daha katmerleştiriyor. Ama özünde toplumca gerilimliyiz. Bu gerginlik sadece 3-4 yıla mahsus değil.   Bu gerginliği neye bağlıyorsunuz?   Ben gerginliği etnik-dinsel kökenlerine bağlamıyorum. Türkiyede eşitsiz bir gelir dağılımı var. Ekonomik açıdan sömürenler, sömürülenler var. Bu, dünya genelinde dinsel ve ulusçu kisvelerle örtülüyor. Eğitim sorunu çok ciddi boyutta. Hepsinin ötesinde, yeterli sorumluluk anlayışı, yasaları uygulama, cezalandırma anlayışı yok.   Aynısı Hrant Dink olayında da oldu   Hakeme saldıran 17 yaşındaki Trabzon taraftarı O.M. polis abilerinin kendisine, vatan haini olmadığını söylediklerini anlattı. 0.M. salıverildiğinde taraftarlar tarafından alkışlandı. Niye böyle oluyor?   Bu en başta hemşehrilik duygusuyla ilgili. Bizde hl aşiret kültürü var. Tıpkı kan davasında suçsuz insanların sadece akraba olduğu için vurulması gibi bu tip olaylarda koruma içgüdüsü ortaya çıkıyor. Bu olayda da 17 yaşında cahil, ezik bir çocuk yaptı demek mümkün. Onu kurtlara yedirmeyeceğiz, en nihayetinde kızgınlığı Trabzonsporun uğradığı haksızlara karşı diyenler de çıkacaktır. Aynı olay Hrant Dink olayında da oldu. Aynı bölgeden 1-2 kişi başka amaçlar uğruna rahatlıkla kullanılabildi. Oysa Trabzonsporlular şehirlerine gerçekten sahip çıkmak istiyorsa, sahilde artık futbol sahası olmamasını, sahil yolundaki köprüleri, beton yığınlarını dert edinmeli. Eğer şehre küçük semt sahaları açmazsanız yeni stat inşa etmenizin de pek anlamı yok.   Ankaragücü deplasmanında Amedspor yöneticileri tartaklandı. Sizce saldırganlar yeterli ceza alacak mı?   Bu tip olaylar 15-20 yıl önce tek tük Diyarbakır-Konya maçlarında oluyordu. Ama yeterince tedbir alınmadı. Hesap sorulmadı. Şimdi Amedsporun resmen dövülen, hatta tribünden atılan yöneticilerinin hakkını kim koruyacak? Acaba saldırının failleri bulundu mu? Bulunacak mı? Çünkü saldıranlar sıradan taraftarlar değil. Resmen kelli-felli, yöneticilerin yanında oturan insanlar.   Eskiden beri Diyarbakır takımlarının Batıda iyi karşılanmadığını biliyoruz.   Türkiye eskisine nazaran çok ilerlemiş durumda ama düzenin nimetlerinin yeniden bölüşümünde büyük eksikler var. İnsanlar ezik kalıyor. Diyarbakırı temsil eden insanlara karşı Yuh, Kaka, Bölücü deniyor. Diyarbakır seyircisi içinde de mutlaka TCye karşı gergin tepkiler gösteren kişiler var. Ama Diyarbakıra gittiğinizde insanların sıcaklığını görürsünüz. Hendekçilik yapanlar, yol kesenler işte bu sempati sermayesini harcıyorlar.
Türkiyede futbolun bir oyun olduğunun unutulduğunu söyleyebilir miyiz?   NBA maçlarını izlerken imreniyorum. ABD, eleştirilecek onlarca yanına rağmen kendi toplumu içerisinde şiddeti mümkün olduğu kadar asgariye indirebilen bir ülke. Bunu sadece ekonomik refahla açıklayamayız. Aynı zamanda sıkı bir deneyim yapısı var. NBAde kurallar çok katı. Öte yandan molalarda, devre aralarında eğlenceler düzenleniyor. Sevgililere, Haydi öpüşün bakalım diyorlar. Bizde düşünebiliyor musunuz? Bizde hl kızlı-erkekli tartışması yapılıyor.